του Ανέστη Γερονικολάκη
Υπάρχουν στιγμές που μια κοινωνία αρχίζει να θεωρεί δεδομένα όσα πριν από λίγα χρόνια αποτελούσαν ζητούμενα. Τη δυνατότητα να σχεδιάζει το αύριο χωρίς τον φόβο της επόμενης κρίσης. Την αίσθηση ότι η χώρα μπορεί να προχωρά με σταθερό βηματισμό. Είναι τότε που η κανονικότητα παύει να εκτιμάται ως κατάκτηση και αντιμετωπίζεται σαν κάτι που υπήρχε πάντοτε.
Κι όμως, η πραγματικότητα μάς υπενθυμίζει διαρκώς ότι τίποτα από αυτά δεν είναι αυτονόητο.
Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα, όπως και ολόκληρη η Ευρώπη, βρέθηκε αντιμέτωπη με αλλεπάλληλες δοκιμασίες. Πανδημία, ενεργειακή κρίση, γεωπολιτικές αναταράξεις, πληθωριστικές πιέσεις και μια διεθνής αβεβαιότητα που διαρκώς γεννά νέες προκλήσεις. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον έγινε ακόμη πιο φανερό ότι η ομαλή πορεία μιας χώρας δεν είναι αποτέλεσμα τύχης. Απαιτεί σχέδιο, αντοχές και υπευθυνότητα.
Αυτό ασφαλώς δεν σημαίνει ότι λύθηκαν όλα τα μεγάλα ζητήματα που βρίσκονται μπροστά μας. Από τη Δικαιοσύνη και το δημογραφικό μέχρι τη δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση και την ενίσχυση της παραγωγικότητας, υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες που απαιτούν επιμονή και συνέπεια. Πρόκειται για προκλήσεις που δεν αντιμετωπίζονται με μία απόφαση ούτε ολοκληρώνονται μέσα σε μία κυβερνητική θητεία. Χρειάζονται διάρκεια, συνέχεια και σταθερό προσανατολισμό.
Στον δημόσιο διάλογο, όμως, κυριαρχεί συχνά η ένταση της στιγμής. Μια πολιτική αντιπαράθεση, μια δύσκολη είδηση ή μια δήλωση αρκούν πολλές φορές για να επισκιάσουν τη συνολική εικόνα. Είναι απολύτως θεμιτό η δημοκρατία να χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις και διαφορετικές προσεγγίσεις. Αυτό που δεν πρέπει να χάνεται είναι η δυνατότητα μιας χώρας να συνεχίζει να προχωρά, ακόμη και όταν η επικαιρότητα γίνεται πιο απαιτητική.
Η κανονικότητα δεν είναι συνώνυμη της ακινησίας, ούτε άλλοθι για να κρύβονται οι αδυναμίες. Είναι το απαραίτητο περιβάλλον μέσα στο οποίο μπορούν να υλοποιηθούν αλλαγές, να διορθωθούν λάθη και να αποκτήσουν συνέχεια πολιτικές που χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν. Οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις δεν ανθίζουν μέσα στην αβεβαιότητα. Χρειάζονται σταθερότητα, υπομονή και συνέπεια.
Ίσως, τελικά, αυτή να είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας. Να μην υποτιμούμε την αξία όσων θεωρούμε δεδομένα. Γιατί οι κοινωνίες δεν προοδεύουν μόνο όταν αντιμετωπίζουν με επιτυχία τις κρίσεις. Προοδεύουν όταν δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε οι κρίσεις να μη γκρεμίζουν κάθε φορά όσα με κόπο έχουν χτιστεί.
Η κανονικότητα δεν σημαίνει ότι λύθηκαν όλα τα προβλήματα.
Σημαίνει όμως ότι υπάρχει το έδαφος για να λυθούν.
Και αυτό, σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς, είναι πολύ πιο σημαντικό απ’ όσο συχνά αντιλαμβανόμαστε.
